Emil Zola

Powieść analityczna „Teresa Raquin” (pierwotny tytuł: „Małżeństwo z miłości”) – tworząc ten typ powieści autor miał być rejestratorem faktów
z życia swoich bohaterów, opisywać szczegółowo postaci, biorąc pod uwagę ich fizjonomię, temperament oraz środowisko, w którym żyje. Metodą pracy twórcy powieści analityczna miała być obserwacja, pozwalająca na stworzenia „protokołu z życia postaci”. W ten sposób autor realizował współczesny postulat unaukowienia literatury, tworząc dzieło oparte na prawdzie. Badanie osobowości, jej zmian pod wpływem środowiska i okoliczności miały stać się bazą dla kolejnych powieści naturalistycznych Zoli, przede wszystkim zaś cyklu „Rougon-Macquartowie. Historia naturalna i społeczna rodziny za Drugiego Cesarstwa”, który powstawał w latach 1869 aż do 1893, sukcesywnie dodając kolejne tomy sagi. Późniejsze
z nich zmieniają charakter – mniej w nich naturalizmu fizjologicznego, pisarza co raz bardziej zajmuje tematyka społeczna. Zola intensywnie współpracuje bowiem z radykalnymi czasopismami podejmującymi tę właśnie problematykę. Były to, między innymi, La Cloche, La Tribune, Le Rappel, w których publikował pamflety polityczne, artykuły satyryczne krytykujące ustrój, pisma zawierające obserwacje społeczeństwa, obyczajów. Spektrum zainteresowań twórcy znacznie się rozszerzyło. Po upadku Drugiego Cesarstwa (1870) Zola wywozi matkę i świeżo pojętą za żonę – Gabrlielę Aleksandrynę Meley z Paryża na południe Francji, sam co raz bardziej angażuje się w politykę, starając się, pozostać niezależnym jako dziennikarz, występuje jednak przeciwko wojnie domowej i terrorowi.